Zweet is misschien niet ons favoriete gespreksonderwerp, maar we doen het allemaal. En gelukkig maar! Zweten is de perfecte, natuurlijke thermostaat van je lichaam. Maar natte plekken in je kleding voor een belangrijke afspraak of een zweetgeur die je halverwege de dag zelf ruikt? Daar zit niemand op te wachten.
De oplossing is vaak simpeler dan je denkt. Je hoeft het natuurlijke proces van zweten namelijk niet plat te leggen om fris te blijven. In deze blog leggen we uit hoe zweetgeur ontstaat, wat volgens onderzoek écht helpt en hoe je met de juiste natuurlijke deodorant vol zelfvertrouwen (en met frisse oksels) de dag doorkomt.
Wat is zweten eigenlijk?
Zweten is een van de slimste dingen die je lichaam doet. Wordt het je te warm, door de zon, door sporten of door spanning, dan maken je zweetklieren vocht aan. Dat vocht verdampt op je huid en neemt warmte mee. Zo houdt je lichaam zijn temperatuur netjes op peil.
Je hebt er heel wat van: tussen de twee en vier miljoen zweetklieren, verspreid over je hele lichaam. De meeste zijn eccriene zweetklieren. Die maken vooral water en zout en zorgen voor de afkoeling. In je oksels zitten daarnaast apocriene zweetklieren, die pas in de puberteit actief worden. Daarover straks meer, want juist die spelen de hoofdrol bij zweetgeur.
En wist je dat zweet een eigen afweerstofje bevat? Je zweetklieren maken dermcidine aan, een eiwitje dat bepaalde bacteriën en schimmels op je huid tegengaat. Zweet helpt dus mee om de bacteriën op je huid in balans te houden. Reden te meer om je zweetklieren gewoon hun werk te laten doen!
Waarom stinken mijn oksels eigenlijk?
Laten we beginnen met een verrassing: zweet uit de klieren in je oksels ruikt van nature… helemaal nergens naar.
In je oksels bevinden zich zogenaamde apocriene zweetklieren. Deze scheiden een geurloos vocht af. Maar op onze huid leven ook bacteriën. Zodra dit geurloze zweet in contact komt met specifieke bacteriën op je huid (zoals de Staphylococcus hominis), breken deze bacteriën het zweet af. Bij dit proces komen stoffen vrij die we waarnemen als die kenmerkende, soms zurige of ui-achtige zweetgeur.
Je okselgeur is dus geen teken dat er iets mis met je is. Het is simpelweg een reactie tussen je zweet en de bacteriën op je huid. En juist dát is de sleutel tot het oplossen van "het probleem".
Waarom ruiken mijn oksels naar ui?
Herkenbaar? Je ruikt aan je shirt en vraagt je even af of je net een ui hebt gesneden. Daar is een logische verklaring voor. Een van de belangrijkste stoffen in okselgeur is een zwavelverbinding, dat ken je ook van ui en knoflook. Vandaar die typische zurige of ui-achtige lucht. Geen reden tot paniek dus: het is gewoon een beetje scheikunde op je huid.
Waarom ruikt de een meer dan de ander?
Ken je iemand die na een dag sporten nog steeds nergens naar ruikt? Grote kans dat diegene dat deels aan zijn genen te danken heeft. Het gen ABCC11 bepaalt of je apocriene klieren de geurloze stoffen afgeven waar bacteriën zo dol op zijn. Mensen met een bepaalde variant van dit gen maken ze nauwelijks aan en hebben veel minder okselgeur.
En grappig feitje: diezelfde variant zorgt ook voor droog, wit oorsmeer. In Oost-Azië heeft 80 tot 95 procent van de mensen deze variant. Bij mensen met een Europese of Afrikaanse achtergrond is dat maar 0 tot 3 procent. Je oorsmeer verraadt dus meer dan je zou denken!
Ook de bacteriën onder je oksels verschillen per persoon. Een Belgische studie onder 53 mensen vond twee hoofdtypes: oksels waar vooral stafylokokken wonen en oksels waar Corynebacterium de dienst uitmaakt. Het eerste type kwam vaker voor bij vrouwen, het tweede vaker bij mannen. Elke oksel is dus echt een eigen ecosysteem.
Waarom stinken mijn oksels direct na het douchen?
Net gedoucht, schoon shirt aan en toch dat luchtje? Frustrerend! Vaak ligt het dan niet aan je oksels zelf, maar aan wat erop of eromheen zit.
Kijk eens in je kledingkast. In een Gentse studie droegen 26 mensen een shirt tijdens een spinningles. Na 28 uur in een zak roken de polyester shirts duidelijk erger dan de katoenen, omdat er meer geurbacteriën op groeiden. Ruikt een synthetisch shirt na het wassen nog een beetje muf? Dan komt die geur terug zodra je het warm krijgt, hoe schoon je oksels ook zijn.
Okselhaar speelt ook een rol, want het houdt zweet en geur vast. Toch is het effect van scheren kleiner dan je misschien denkt. In Tsjechisch onderzoek rook een geschoren oksel soms iets prettiger, maar het verschil was klein en niet in elk experiment te zien. In een studie onder mannen zorgde scheren er wel voor dat wassen met zeep beter werkte tegen geur.
En dan het afdrogen, de stille boosdoener. Doe je je deo op en trek je je shirt aan terwijl je oksel nog een beetje vochtig is? Dan rol je de rode loper uit voor geurbacteriën.
Anti-transpirant of deodorant: wat is het verschil?
Als je last hebt van zweetoksels, grijp je waarschijnlijk snel naar een spuitbus uit de supermarkt. Maar wist je dat er een groot verschil is tussen een anti-transpirant en een deodorant?
Een anti-transpirant bevat synthetische aluminiumzouten (zoals aluminiumchloorhydraat). Deze zouten lossen op in je zweet en vormen een soort gel-propje dat je zweetkanaaltjes tijdelijk blokkeert. Je zweet dus minder.
Een deodorant laat je lichaam gewoon zweten, precies zoals de natuur het bedoeld heeft. Het richt zich op het échte probleem: de geur. Een goede deodorant pakt de bacteriën aan of neutraliseert de geur.
Wij geloven dat je oksels niet op slot hoeven om fris te blijven. Zweten is gezond, zolang je de geur maar onder controle hebt. En dat is precies waar een goede natuurlijke deodorant in uitblinkt.
Wat kun je zelf doen tegen zweetoksels? 5 tips
Naast een goede deodorant, kun je met een paar simpele aanpassingen in je routine zweetoksels en geurtjes al flink verminderen:
Was én droog goed: Was je oksels dagelijks met water (en eventueel een milde zeep). Nog belangrijker: droog ze daarna goed af! Bacteriën zijn dol op een warme, vochtige omgeving.
Kies de juiste kleding: In luchtige, natuurlijke stoffen zoals katoen en linnen kan zweet makkelijk verdampen. Synthetische stoffen (zoals polyester) houden zweet en bacteriën juist vast.
Let op triggers: Spanning, pittig eten, grote hoeveelheden cafeïne en alcohol kunnen je tijdelijk meer laten zweten.
Okselhaar trimmen: Okselhaar houdt zweet en geur langer vast. Het kort houden of scheren van de oksels kan helpen, mits je een zachte deodorant gebruikt die de huid daarna niet irriteert.
Krijg geur uit kleding: Blijft een shirt na het wassen muf ruiken? Dan komt de zweetgeur direct terug zodra je lichaam warm wordt. Was bezwete (sport)kleding zo snel mogelijk.
Welke deodorant helpt het beste tegen zweetgeur?
Een natuurlijke deodorant werkt niet door je poriën te verstoppen, maar door een omgeving te creëren waarin geurveroorzakende bacteriën zich niet thuis voelen. Omdat elke huid anders is, is er niet één 'beste' deo voor iedereen.
De krachtige basis: De natuurlijke deodorants van INCIA hebben water en natuurlijk aluin als basis. Het natriumcarbonaat in de formule zorgt voor een lichte aanpassing in de pH-waarde van de huid, wat het minder aantrekkelijk maakt voor bacteriën. Met toevoeging van squalaan en glycerine wordt de huid tegelijkertijd verzorgd. Sinds kort hebben we ook Evvahe Deodorant Parfumvrij: een milde deo met zes ingrediënten op basis van toverhazelaar en aloë vera, zonder aluminiumzouten, alcohol, baking soda en parfum.
Fijne opties van natuurlijke deodorant:
Onze bestseller: Waar het allemaal mee begon, de staple van INCIA Natuurlijke Deodorant, 100% natuurlijk, met maar 11 ingrediënten, vrij van synthetische stoffen. Met een warme vanillegeur.
Voor de gevoelige huid: Snel last van rode of branderige oksels na het scheren? Kies dan voor de INCIA Natuurlijke Deodorant voor de Gevoelige Huid. Naast aluin bevat deze aloë vera, glycerine en vitamine E om de huid te kalmeren en hydrateren.
Bij donkere verkleuringen: Oksels kunnen donkerder worden door wrijving of irritatie. De INCIA Natuurlijke Deodorant voor Donkere Oksels bevat zoethoutwortelextract, wat bij dagelijks gebruik helpt om de huidtint weer egaler te maken. Met een zachte poedergeur.
Speciaal voor mannen: De INCIA Natuurlijke Deodorant voor Mannen biedt robuuste bescherming tegen geur en bevat extra verzorgende bestanddelen voor de huid die door scheren en wrijving veel te verduren krijgt. Met frisse muntgeur.
Zonder aluin en parfum: Wil je helemaal geen aluminiumzouten of geurstoffen op je huid? Dan is de uiterst milde Evvahe Deodorant Parfumvrij op basis van toverhazelaar en aloë vera jouw perfecte match.
Veelgestelde vragen over natuurlijke deodorant
Zit er aluminium in een deo met aluin?
Aluin is een natuurlijk mineraalzout (kaliumaluin). Het bevat inderdaad een vorm van aluminium. Het verschil zit in de werking. Aluminiumchloorhydraat vormt een gelpropje in je zweetkanaaltje. Aluin doet dat niet: het blijft op het huidoppervlak en gaat daar de vorming van zweetgeur tegen.
Hoe stap ik over op een natuurlijke deodorant?
Als je jarenlang een anti-transpirant of synthetische deodorant hebt gebruikt, moeten je oksels even wennen. Je zweetkanaaltjes zijn ineens weer 'open'. Het kan zijn dat je in de eerste week iets meer zweet of geur ervaart. Dit is normaal! Geef je lichaam (en je oksel-microbioom) zo'n 1 tot 2 weken de tijd om de balans te herstellen.
Helpen huis-tuin-en-keukenmiddeltjes als citroen of zuiveringszout?
We raden het af. De huid onder je oksels is dun en kwetsbaar. Pure citroen is te zuur, baking soda (zuiveringszout) is te basisch. Beide kunnen de huidbarrière aantasten en zorgen voor flinke irritatie, zeker na het scheren. Kies liever voor een gebalanceerd product dat is geformuleerd voor de huid.
Wanneer ga ik met zweetoksels naar de huisarts?
Als het zweten je dagelijks leven ernstig belemmert, je plotseling over je hele lichaam overmatig zweet, of 's nachts hevig transpireert zonder duidelijke reden, is het altijd verstandig om even de huisarts te raadplegen.
Klaar om de overstap te maken naar frisse oksels zonder troep? Bekijk hier ons volledige assortiment natuurlijke deodorants en ontdek jouw nieuwe favoriet!
Wetenschappelijke bronnen achter dit artikel
Thuisarts.nl (NHG), Ik zweet veel
Schittek e.a. (2001), Dermcidin: a novel human antibiotic peptide secreted by sweat glands, Nature Immunology
Minhas e.a. (2018), Structural basis of malodour precursor transport in the human axilla, eLife
Microbiology Society (2015), Researchers discover bacterial genetic pathway involved in body odour production
Nakano e.a. (2009), A strong association of axillary osmidrosis with the wet earwax type determined by genotyping of the ABCC11 gene, BMC Genetics
Callewaert e.a. (2013), Characterization of Staphylococcus and Corynebacterium clusters in the human axillary region, PLoS ONE
Callewaert e.a. (2014), Microbial odor profile of polyester and cotton clothes after a fitness session, Applied and Environmental Microbiology
Kohoutová e.a. (2012), Shaving of axillary hair has only a transient effect on perceived body odor pleasantness, Behavioral Ecology and Sociobiology
Lanzalaco e.a. (2016), A comparative clinical study of different hair removal procedures and their impact on axillary odor reduction in men, Journal of Cosmetic Dermatology